Szkolenie Online

1. Miejsce bonu senioralnego w systemie wsparcia

• ustawa o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej oraz rozporządzenie ustanawiającego Program Bonu Senioralnego na lata 2026–2028;

• cel bonu w świetle uzasadnienia ustawy: wsparcie seniora w miejscu zamieszkania, uzupełnienie luki między pomocą społeczną a ochroną zdrowia, odciążenie opiekunów nieformalnych;

• bon senioralny jako nowa forma wsparcia seniora, będąca świadczeniem w ramach Programu, a nie świadczeniem z pomocy społecznej.

2. Podstawowe pojęcia i ich znaczenie dla praktyki

• „osoba starsza” – 60+, a „senior” uprawniony do bonu – osoba, która ukończyła 65. rok życia;

• opieka długoterminowa, opieka nieformalna, opiekun nieformalny i osoba bliska;

• bon senioralny a opieka długoterminowa.

3. Kto odpowiada za bon senioralny, a kto za koordynację opieki długoterminowej?

• realizacja Programu przez gminy jako zadania zleconego z zakresu administracji rządowej ;

• koordynacja opieki długoterminowej jako zadanie własne powiatu – rola kierownika PCPR/MOPS albo dyrektora CUS w mieście na prawach powiatu;

• zadania informacyjne i edukacyjne JST wobec opiekunów nieformalnych i osób bliskich.

4. Zakres usług wsparcia realizowanych w ramach bonu senioralnego.

• pomoc w codziennych czynnościach: ubieranie się, przygotowywanie posiłków, poruszanie się, utrzymywanie porządku;

• opieka higieniczno-pielęgnacyjna; wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych;

• zapewnienie kontaktów z otoczeniem, w tym aktywizacja intelektualna lub ruchowa;

• granice usług w ramach bonu – czego nie należy utożsamiać ze świadczeniem zdrowotnym ani z usługą przyznawaną na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

• standard i sposób świadczenia usług wsparcia według przepisów o usługach opiekuńczych w miejscu zamieszkania; zasady uzgadniania czynności z seniorem;

5. Przesłanki pozytywne przyznania bonu senioralnego 

• ukończenie 65. roku życia i niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego;

• warunki dotyczące obywatelstwa;

• średni miesięczny dochód z ostatnich 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku – limit 3410 zł i coroczna waloryzacja;

• dochód „w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych” – znaczenie odesłania i praktyczne konsekwencje dla weryfikacji dochodu;

• miejsce zamieszkania na terytorium RP przez okres korzystania z bonu; właściwość gminy według miejsca zamieszkania seniora.

6. Przesłanki negatywne – kiedy bon senioralny nie przysługuje? 

• ustalone na seniora prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego albo zasiłku dla opiekuna;

• świadczenie wspierające; specjalistyczne usługi opiekuńcze w ośrodkach wsparcia; usługi opiekuńcze albo asystencja osobista dofinansowane z programów rządowych lub resortowych;

• DPS, ZOL/ZPO, placówki całodobowej opieki, inne formy całodobowej opieki oraz instytucjonalna opieka dzienna;

• wyjątek: doraźne korzystanie z usług lub opieki, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy, jednorazowo nie dłużej niż 14 dni – zakres i granice wyjątku.

7. Wniosek, kwalifikacja seniora i przyznanie bonu

• wniosek seniora, jego przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika – wymagane informacje oraz dokumenty potwierdzające spełnianie warunków, w tym dochód z ostatnich 3 miesięcy;

• braki formalne wniosku i termin na ich usunięcie (nie krótszy niż 7 dni); kwalifikacja seniora w terminie do 30 dni od złożenia kompletnego wniosku;

• ocena niezaspokojonych podstawowych potrzeb życia codziennego i możliwości zapewnienia pomocy przez opiekuna faktycznego; rozmowa i wizyta w miejscu zamieszkania, jeżeli są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego; pisemna informacja o wyniku kwalifikacji;

• przyznanie bonu przez zawarcie z seniorem umowy, elementy umowy, okres jej obowiązywania

• kolejność zawierania umów według poziomu niezaspokojonych potrzeb, a przy jednakowym poziomie – pierwszeństwo seniora starszego; uwzględnienie dostępnych środków i usług oraz comiesięczna aktualizacja listy zakwalifikowanych;

• niezawarcie umowy w ciągu 21 dni od doręczenia oferty i skreślenie seniora z listy; ponowna kwalifikacja, weryfikacja uprawnień oraz zawieszenie usług, zmiana i rozwiązanie umowy;

8. Organizacja i finansowanie Programu w gminie

• kolejność realizacji Programu w gminach 

• okres obowiązywania programu; finansowanie z budżetu państwa w formie dotacji celowej;

• realizacja Programu przez gminę samodzielnie lub przy pomocy OPS, CUS i innych właściwych jednostek samorządowych; zlecanie usług uprawnionym podmiotom w otwartym, konkurencyjnym, przejrzystym i niedyskryminacyjnym naborze;

• wymagane przygotowanie osób świadczących usługi wsparcia, weryfikacja ich tożsamości i kwalifikacji, zapoznanie z zasadami bezpieczeństwa oraz poszanowania godności seniora;

• zgłaszanie zapotrzebowania na kolejny rok, 

• koszt godziny wynagrodzenia osoby świadczącej usługi ustalany przez wojewodę maksymalnie 48 zł, miesięczna wartość usług do 2500 zł oraz środki na obsługę Programu w gminie w wysokości 3% przyznanej dotacji;

• bieżące monitorowanie realizacji Programu i jakości usług przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta); sprawozdanie gminy do wojewody do 31 stycznia następnego roku, począwszy od 2027 r., i publikacja w BIP;

• obowiązek niedopuszczenia do zmniejszenia z przyczyn zależnych od gminy liczby osób i godzin usług opiekuńczych oraz określonej asystencji osobistej względem stanu na dzień wejścia w życie rozporządzenia;

9. Bon senioralny a nowe obowiązki gminnych jednostek pomocy społecznej w opiece długoterminowej

• współpraca jednostek organizacyjnych pomocy społecznej z podmiotami wykonującymi działalność leczniczą: przekazanie informacji, działania po jej otrzymaniu, terminy i informacja zwrotna;

• współpraca OPS/CUS z koordynatorem do spraw opieki długoterminowej;

• projekt gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych a opinia koordynatora do spraw opieki długoterminowej; 

• jak nie mylić procedury bonu senioralnego z postępowaniem o świadczenia z pomocy społecznej.

10. Studia przypadków i odpowiedzi na pytania uczestników: 

• senior spełniający kryterium dochodowe, który korzysta z usług opiekuńczych finansowanych z programu resortowego;

• senior korzystający z krótkoterminowego pobytu całodobowego przez 10 dni;

• zbieg bonu ze świadczeniem wspierającym albo świadczeniem pielęgnacyjnym ustalonym na seniora;

• zmiana miejsca zamieszkania;

• rozpoczęcie korzystania z usługi wyłączającej prawo do bonu w okresie realizacji wsparcia;

• odpowiedzi na pytania uczestników 

• kwalifikacja do zawarcia umowy przy ograniczonej liczbie dostępnych godzin usług i środków;

• niezawarcie umowy w terminie 21 dni, zmiana potrzeb seniora i możliwość ponownej kwalifikacji